साह’बाट ‘शाह’सम्म — कागजको यात्रा कि कानुनी प्रश्न ?
🔎 हाइलाइट
- काठमाडौं महानगरका मेयर बालेन्द्र शाहको नागरिकतामा थर परिवर्तन भएको कागजातले देखाउँछ।
- महोत्तरीबाट लिएको पुरानो नागरिकतामा ‘साह’, पछिल्लो प्रतिलिपिमा ‘शाह’ उल्लेख।
- परिवारका अधिकांश सदस्यको थर परिवर्तन, तर दाजुको नागरिकतामा अझै ‘साह’ कायम।
- नागरिकता ऐन अनुसार थर परिवर्तन ‘सानातिना त्रुटि’ भित्र पर्छ कि पर्दैन भन्ने बहस।
काठमाडौं — कागजका अक्षर कहिलेकाहीँ राजनीतिभन्दा ठूलो बहसको विषय बन्ने गर्छन्। यस्तै एउटा बहस अहिले काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन्द्र शाहसँग जोडिएको नागरिकता विवरणबाट उठेको छ, जहाँ ‘साह’ र ‘शाह’ बीचको भिन्नता प्रश्नको केन्द्रमा देखिएको छ।
महोत्तरी जिल्लाबाट २०६३ साल पुस ९ गते जारी नागरिकतामा उनको नाम बालेन्द्र साह उल्लेख छ। सो नागरिकता तत्कालीन प्रशासकीय अधिकृत प्रदीपकुमार निरौलाले जारी गरेका थिए। तर, २०७९ साल असार १९ गते लिइएको नागरिकताको प्रतिलिपिमा भने थर ‘शाह’ लेखिएको पाइन्छ।
मधेसको महोत्तरीस्थित एकडारामा जन्मिएको परिवार पछि काठमाडौं सरेको थियो। बसाइँसराइ प्रमाणपत्र तथा वडा कार्यालयका अभिलेखमा समेत परिवारका सदस्यहरूको थर ‘साह’ नै उल्लेख गरिएको देखिन्छ। बुवाको नागरिकता र अन्य कागजातमा पनि पुरानै थर कायम रहेको तथ्य कागजातले पुष्टि गर्छ।
तर, २०७९ मंसिर ७ गते जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंले जारी गरेको प्रतिलिपिमा बुवा रामनारायण साह ‘रामनारायण शाह’ बनेका छन्। आमाको नाम पनि पछिल्लो कागजातमा ‘ध्रुवदेवी शाह’ लेखिएको छ, जबकि अघिल्ला अभिलेखमा ‘ध्रुवदेवी साह’ नै थियो।
रोचक पक्ष के भने, परिवारका दाजु कौशलेन्द्रको नागरिकतामा भने अझै ‘साह’ नै कायम छ। उनले २०७८ मंसिर १५ मा लिएको प्रतिलिपिमा पनि पुरानै थर प्रयोग भएको देखिन्छ। यसले परिवारभित्रै थर प्रयोगमा असमानता देखाएको छ।
कानुनी दृष्टिकोण
नागरिकता ऐन २०६३ को दफा १२ अनुसार झुटो विवरण दिई नागरिकता लिएको प्रमाणित भए प्रमाणपत्र रद्द गर्न सकिने व्यवस्था छ। दफा १७ ले विवरण सच्याउन अनुमति दिए पनि ‘सानातिना त्रुटि’ भनेको सामान्य अक्षर वा उपाधि फरक जस्ता मामिलामा सीमित हुने उल्लेख छ।
यस सन्दर्भमा ‘साह’बाट ‘शाह’ परिवर्तन सानातिना त्रुटि हो कि मूल विवरण परिवर्तन भन्ने प्रश्न उठिरहेको छ।
