नुवाकोट / आफन्तको शव कहिले पाइएला भन्ने अनिश्चित प्रतीक्षा। कहाँ बस्ने र के खाने भन्ने अर्को चिन्ता। बाढीपहिरोले आफन्त गुमाएका परिवारका लागि विपद्पछिको समय यस्तै पीडादायी बनेको छ।

नुवाकोट–रसुवा क्षेत्रमा बाढीपहिरोपछि आफन्तको शव खोज्न, पहिचान गर्न र बुझ्न टाढाटाढाबाट आएका परिवारलाई यही समस्या थप जटिल बनेपछि नेशनल भोलेन्टियर फोर्सले निःशुल्क खाना सेवा सुरु गरेको छ।

विस्थापित तथा प्रभावित परिवारसँगै शव खोज्न र पहिचानका लागि आएका आफन्त तथा उद्धारमा खटिएका स्वयंसेवकलाई लक्षित गरेर सुरु गरिएको खाना शिविर विपद्को कठिन समयमा एउटा मानवीय सहारा बनेको छ।

घरबार गुमाएका परिवारका लागि राहत सामग्री आवश्यक छँदैछ। तर आफन्तको शव कुर्दै दिनौँसम्म घटनास्थलमा बस्नुपर्ने परिवारका लागि एक छाक खानाको व्यवस्थासमेत ठूलो चुनौती बन्ने गरेको छ। यही अवस्थालाई ध्यानमा राखेर फोर्सले खाना सेवा सुरु गरेको जनाएको छ।

फोर्सका केन्द्रीय अध्यक्ष पुष्प श्रेष्ठका अनुसार विपद्मा राहत सामग्री वितरणसँगै प्रभावितको तत्कालीन मानवीय आवश्यकता पूरा गर्न आवश्यक भएकाले खाना सेवा सञ्चालन गरिएको हो।

“विपद्मा परेकाहरूका लागि पहिलो आवश्यकता खाना हो। आफन्तको शव लिन वा पहिचान गर्न धेरै दिन बस्नुपर्ने परिवार होटलमा बसेर खाना खाने अवस्थामा हुँदैनन्। त्यसैले उनीहरूको समस्यालाई ध्यानमा राखेर निःशुल्क खाना सुरु गरेका हौँ,” श्रेष्ठले भने।

सेवा सुरु भएको पहिलो दिनमै ५५ जनाभन्दा बढीले खाना खाएका थिए। प्रभावितको संख्या र आवश्यकताका आधारमा सेवा विस्तार गर्दै लैजाने फोर्सले जनाएको छ।

चार दिनदेखि शवको प्रतीक्षामा

धादिङका राजकुमार सुन्दास चार दिनदेखि आफ्ना काका नरेन्द्र सुन्दासको शवको प्रतीक्षामा छन्। आफन्त गुमाउनुको पीडासँगै शव कहिले पाइने हो भन्ने अनिश्चितता र बसाइ तथा खानाको खर्चले उनको समस्या थपिएको छ।

आन्टीसहित नुवाकोट आएका सुन्दासका लागि निःशुल्क खाना शिविर केही राहत बनेको छ।

“आफन्त गुमाएको पीडा त छँदैछ। शव कुरेर बस्दा कहाँ बस्ने, के खाने भन्ने अर्को समस्या हुन्छ। यहाँ आएर खाना पाउँदा खुसी लाग्यो,” उनले भने।

उनका लागि सबैभन्दा पीडादायी कुरा आफन्त गुमाउनु मात्रै होइन, शवको प्रतीक्षा पनि हो।

“सुरुमा काम गर्नेहरू यतिन्जेलसम्म बाँचे होलान् भन्ने आशा थियो। अहिले त्यो आशा पनि छैन। शव भए पनि छिटो पाइयोस् भन्ने हो। तर कति दिन कुर्नुपर्ने हो थाहा छैन,” उनले भने।

शव लिन र पहिचान गर्न आएका धेरै परिवारको अवस्था आफूजस्तै रहेको सुन्दासको भनाइ छ। उनले यस्तो अवस्थामा राज्यका उद्धार संयन्त्र अझ प्रभावकारी हुनुपर्ने बताए।

“आफन्त गुमाएर आएका परिवारलाई कम्तीमा शव नबुझेसम्म खान र बस्न पाउने व्यवस्था हुनुपर्छ। उनीहरूलाई थप पीडामा राख्नु हुँदैन,” उनले भने।

‘गोजीमा पैसा हुँदैन, खर्चको चिन्ता अर्कोतिर’

विपद्बाट प्रभावित कामी डोल्मा तामाङका लागि पनि निःशुल्क खाना सेवा ठूलो सहयोग बनेको छ।

“गोजीमा पैसा हुँदैन। पीडा एकातिर छ, लामो समय बस्नुपर्दा खर्चको चिन्ता अर्कोतिर हुन्छ। यस्तो अवस्थामा निःशुल्क खाना पाउनु ठूलो सहयोग हो,” उनले भनिन्।

विपद्को समयमा गरिएको सहयोगको मूल्य केवल आर्थिक हिसाबले गर्न नसकिने उनको भनाइ छ।

“यो कामले ठूलो धर्म आर्जन हुन्छ,” उनले भनिन्।

६० स्वयंसेवक राहतसहित मैदानमा

नेकपा एमाले निकट नेशनल भोलेन्टियर फोर्सले राहत तथा उद्धारका लागि ६० जना स्वयंसेवकलाई नुवाकोटमा परिचालन गरेको छ।

केन्द्रीय अध्यक्ष श्रेष्ठको नेतृत्वमा खटिएको टोलीले १० लाख रुपैयाँभन्दा बढी मूल्यका राहत सामग्रीसमेत नुवाकोट पुर्‍याएको जनाएको छ।

स्थानीय आवश्यकता पहिचान गरी प्रभावित परिवारलाई राहत सामग्री वितरण गर्नुका साथै खाना, लत्ताकपडा, जुत्ता, चप्पल, झोला तथा बसोबासमा आवश्यक सामग्रीको व्यवस्थापनमा समेत स्वयंसेवकहरू सक्रिय छन्।

फोर्सले राहत वितरणलाई मात्र प्राथमिकता नदिई प्रभावित परिवारले तत्काल भोगिरहेका व्यावहारिक समस्यालाई समेत सम्बोधन गर्ने प्रयास गरिरहेको जनाएको छ।

नुवाकोटमा राहत तथा उद्धारका काम सम्पन्न गरेपछि टोली रसुवा जाने तयारीमा रहेको अध्यक्ष श्रेष्ठले बताए। आवश्यकताअनुसार थप स्वयंसेवक परिचालन गर्ने फोर्सको योजना छ।

राहतभन्दा माथि मानवीय साथ

विपद् आएपछि उद्धार र राहतका लागि सरकारी तथा गैरसरकारी संयन्त्र परिचालित हुन्छन्। तर घटनास्थलमा रहेका पीडितले भोग्ने दैनिक समस्या धेरैपटक राहतका सूचीभन्दा बाहिर हुन्छन्।

आफन्तको शव पर्खिरहेका परिवारका लागि त्यो समस्या झन् गहिरो हुन्छ। उनीहरूका लागि एउटा छानो, एक छाक खाना र कठिन समयमा कसैले दिएको साथसमेत ठूलो अर्थ राख्छ।

नेशनल भोलेन्टियर फोर्सको निःशुल्क खाना सेवा यही मानवीय आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्ने प्रयास हो।

“विपद्मा हामी फोटो खिच्न वा आफ्नो उपस्थिति देखाउन मात्रै आएका होइनौँ। पीडितले भोगिरहेको समस्या पहिचान गरेर त्यसको समाधानमा सकेको भूमिका खेल्न आएका हौँ,” श्रेष्ठले भने।

बाढीपहिरोले घर, परिवार र आफन्त गुमाएकाहरूका लागि राहतको एउटा प्याकेट महत्त्वपूर्ण हुन्छ। तर त्यससँगै पीडाको क्षणमा पाएको एक छाक खाना र मानवीय साथले दिने भरोसा पनि उत्तिकै ठूलो हुन्छ।

नुवाकोटमा सञ्चालन गरिएको यो खाना शिविर त्यही भरोसाको एउटा सानो तर अर्थपूर्ण उदाहरण बनेको छ।