१ मंसिर २०८३, सोमबार

धार्मिक आस्था र पर्यटनको संगम बन्दै ठुलाकेदार, मंसिर ५ देखि तीनदिने मेला




काठमाडौ/ सुदूरपश्चिमको धार्मिक तथा सांस्कृतिक पहिचान बोकेको डोटीको ठुलाकेदार धाममा मंसिर ५ देखि ७ गतेसम्म तीनदिने धार्मिक पर्यटन मेला आयोजना हुने भएको छ। धार्मिक महत्व, मौलिक संस्कृति र प्राकृतिक सुन्दरताले भरिपूर्ण ठुलाकेदारलाई राष्ट्रिय तथा अन्तरदेशीय पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्ने लक्ष्यसहित मेला आयोजना गर्न लागिएको हो।

ठुलाकेदार क्षेत्र पर्यटन विकास समितिले मेलामार्फत सुदूरपश्चिमका विभिन्न जिल्लाका साथै छिमेकी मुलुक भारतको उत्तर प्रदेशबाट समेत श्रद्धालु तथा पर्यटक आकर्षित गर्ने योजना बनाएको छ। भारतीय श्रद्धालुलाई लक्षित गरी सीमापार प्रचारप्रसार र समन्वयका कामसमेत अघि बढाइएको समितिले जनाएको छ।

समितिका अध्यक्ष उपेन्द्र बमका अनुसार मेलाको पहिलो दिन कार्तिक शुक्ल त्रयोदशीको राति विशेष धार्मिक कार्यक्रम सञ्चालन हुनेछ। चतुर्दशीका दिन बिहान धाममा रहेको पवित्र शिलाको विशेष पूजाआजा गरिनेछ। पुस्तौँदेखि चल्दै आएको धार्मिक परम्परालाई निरन्तरता दिँदै यस वर्ष पनि विशेष पूजाअर्चनाको तयारी गरिएको उनले बताए।

रातभर डेउडा र भजनकीर्तन
ठुलाकेदारको धार्मिक मेलालाई अन्य धार्मिक जमघटभन्दा फरक बनाउने पक्ष यहाँको मौलिक सांस्कृतिक परम्परा पनि हो। मेलाका बेला सुदूरपश्चिमका विभिन्न ठाउँबाट देवताका देउरा र भाँकीसहित भक्तजन धाम पुग्ने गर्छन्।

धाममा पुगेका श्रद्धालु रातभर डेउडा खेल्ने, भजनकीर्तन गर्ने र नाचगानमा रमाउने परम्परा छ। धार्मिक अनुष्ठानसँगै स्थानीय कला र संस्कृतिको प्रदर्शन हुने भएकाले मेला धार्मिक आस्थाको केन्द्र मात्र नभई सुदूरपश्चिमको सांस्कृतिक पहिचान देखाउने अवसर पनि बन्दै आएको छ।

अध्यक्ष बमले स्थानीय संस्कृति, परम्परा र समुदायको सहभागितालाई मेलाको अभिन्न पक्ष बनाइने बताए। धार्मिक कार्यक्रमसँगै सांस्कृतिक गतिविधिलाई प्राथमिकता दिएर मेलालाई पर्यटन उत्सवका रूपमा विकास गर्ने आयोजकको योजना छ।

मूर्ति होइन, विशाल शिलाको पूजा
समुद्री सतहबाट दुई हजार ५९१ मिटरको उचाइमा रहेको ठुलाकेदार धाम भगवान् शिवको पवित्र तीर्थस्थलका रूपमा परिचित छ। यहाँ अन्य धार्मिकस्थलमा जस्तो परम्परागत मूर्ति स्थापना गरिएको छैन। ठूलो प्राकृतिक शिलालाई नै शिवलिङ्ग मानेर पूजाआजा गर्ने विशिष्ट परम्परा छ।

त्यही शिलाको दर्शन र पूजाआजा गरे मनोकामना पूरा हुने जनविश्वास छ। यही आस्थाका कारण डोटी, कैलाली, कञ्चनपुर, अछाम, बाजुरा, बैतडी, डडेल्धुरालगायत जिल्लाबाट हरेक वर्ष ठूलो संख्यामा श्रद्धालु यहाँ पुग्ने गरेका छन्।

धार्मिक महत्वसँगै ठुलाकेदार आसपासको प्राकृतिक वातावरणले पनि पर्यटकलाई आकर्षित गर्न सक्ने सम्भावना छ। उच्च पहाडी भूगोल, वनजंगल, मनोरम दृश्य र स्थानीय जनजीवनले यस क्षेत्रलाई धार्मिक यात्रासँगै प्रकृति पर्यटन र पदयात्राका लागि उपयुक्त गन्तव्य बनाउन सक्छ।

शक्तिपीठका रूपमा विकास गर्ने प्रदेश सरकारको योजना
सुदूरपश्चिम प्रदेशका मुख्यमन्त्री खगराज भट्टले ठुलाकेदारलाई प्रदेशकै महत्वपूर्ण धार्मिक शक्तिपीठका रूपमा विकास गर्नुपर्ने बताउँदै आएका छन्। धनगढीमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा उनले धामको धार्मिक र पर्यटकीय सम्भावनालाई व्यवस्थित गर्न गुरुयोजना निर्माणको काम अघि बढाइएको जानकारी दिएका थिए।

प्रदेश सरकारले सुदूरपश्चिमका प्रमुख धार्मिकस्थलको गुरुयोजना तयार गरी प्राथमिकताका आधारमा पूर्वाधार विकास गर्ने योजना बनाएको छ। ठुलाकेदारलाई पनि यही योजनाअनुसार व्यवस्थित धार्मिक पर्यटन गन्तव्यका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।

गुरुयोजना कार्यान्वयन भएमा धामसम्मको पहुँचमार्ग, पदमार्ग, धार्मिक संरचना र भक्तजन तथा पर्यटकका लागि आवश्यक सुविधाको विकास गर्न सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।

धनगढीबाट ११६ किलोमिटर सडक, त्यसपछि दुई घण्टा पैदल
ठुलाकेदार पुग्न धनगढीबाट भीमदत्त राजमार्ग हुँदै सहजपुर, बिपीनगर र अत्तरकाँडा भएर करिब ११६ किलोमिटर सडक यात्रा गर्नुपर्छ। अत्तरकाँडाबाट धामसम्म पुग्न भने करिब दुई घण्टा उकालो पैदल हिँड्नुपर्छ।

पैदल यात्रालाई सहज बनाउन बाटोमा पक्की सिँढी निर्माण गरिएको छ। यसले विगतको तुलनामा धाम पुग्न केही सहज भए पनि पर्यटकको नियमित आवागमनका लागि थप पूर्वाधार आवश्यक देखिन्छ।

विशेषगरी खानेपानी, शौचालय, आवास, सञ्चार, स्वास्थ्य सेवा र सुरक्षाको पर्याप्त व्यवस्था हुन सकेको छैन। मेला तथा विशेष पर्वमा ठूलो संख्यामा श्रद्धालु पुग्दा यी सुविधाको अभाव अझ बढी खड्किन सक्छ।

भारतीय पर्यटक आकर्षित गर्ने लक्ष्य
ठुलाकेदारको धार्मिक सम्बन्ध सुदूरपश्चिमका जिल्लामा मात्र सीमित नरहेको आयोजकको भनाइ छ। भारतको उत्तर प्रदेशका विभिन्न क्षेत्रबाट समेत श्रद्धालु आउने सम्भावना रहेकाले यसपटक भारतीय पर्यटकलाई विशेष प्राथमिकतामा राखिएको छ।

भारतीय श्रद्धालुको आगमन बढाउन सके स्थानीय होटल, यातायात, पसल तथा कृषि उत्पादनको बिक्रीमा समेत सकारात्मक प्रभाव पर्ने अपेक्षा गरिएको छ। यसले स्थानीय स्तरमा रोजगारी र आम्दानीका अवसर सिर्जना गर्न सक्ने सम्भावना छ।

तर धार्मिक पर्यटनलाई दीर्घकालीन आर्थिक गतिविधिमा रूपान्तरण गर्न वार्षिक मेला आयोजना गरेर मात्र पुग्दैन। धामको नियमित प्रचारप्रसार, सुरक्षित पदमार्ग, व्यवस्थित आवास र स्थानीय उत्पादनको बजारीकरणमा पनि ध्यान दिन आवश्यक छ।

ठुलाकेदारको धार्मिक महत्व, प्राकृतिक सौन्दर्य र सांस्कृतिक विशेषतालाई एकीकृत रूपमा प्रवर्द्धन गर्न सके यो क्षेत्र सुदूरपश्चिमकै महत्वपूर्ण पर्यटकीय गन्तव्य बन्न सक्छ। त्यसका लागि प्रदेश सरकार, स्थानीय तह, पर्यटन विकास समिति, निजी क्षेत्र र स्थानीय समुदायबीच सहकार्य आवश्यक देखिन्छ।

तीन दिनसम्म सञ्चालन हुने मेलाले ठुलाकेदारको धार्मिक तथा सांस्कृतिक पहिचानलाई थप फराकिलो बनाउनुका साथै भारतीय श्रद्धालु र आन्तरिक पर्यटकको ध्यान यस क्षेत्रतर्फ आकर्षित गर्ने आयोजकको अपेक्षा छ। मेला सकिएपछि पनि पर्यटन प्रवर्द्धनका गतिविधि र पूर्वाधार विकासलाई निरन्तरता दिन सके मात्रै ठुलाकेदारलाई नियमित पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्न सकिनेछ।


प्रतिक्रिया दिनुहोस्
ताजा समाचार